براي دريافت جديد ترين عکسها و فيلمها و همچنين جديد ترين موزيک ها اينجا عضو شويد :

منبع کدهای وبلاگ

Javascripts

رفتن به بالای صفحه

داس
آفیس
موبایل
امنیتی
شبکه
کیبورد
ویندوز 98
رجیستری
سخت افزار
ویندوز 2000
یاهو مسنجر
اینترنت اکسپلورر

کاش به من می گفت دوستم داره

نتیجه اصلاحات در صدا و سیما

رئيس جمهور محبوب من

فیلم سینمایی یا نماز صبح

آقای خاتمی متأسفم

آن شب غيرت شيعه کجا بود

او یک استثنا است

انتظار فرج از سوم تير می کشم

بنزین را گل نکنیم

تن فروشی اصلاح طلبانه

حواست جمع نيست آقای خاتمي

نامه ای به يک روسپی

مداحی به سبک آیات شیطانی

از انسان تا ملکوت

از جمله ليالى شريفه شب عيد فطر مي باشد و در فضيلت و ثواب عبادت و احياى آن احاديث ‏بسيار وارد شده و روايت‏ شده است كه آن شب كمتراز شب قدر نيست. براي درک اين شب عزيز انجام اعمالي از ائمه عليهم السلام به ما سفارش شده است :

1- در هنگام غروب آفتاب غسل انجام شود .

2- آن شب به نماز، دعا، استغفار، درخواست از حق تعالى و بيتوته در مسجد احيا گردد.

3- بعد از نماز مغرب و عشاء ، نماز صبح و نمازعيد فطر ذکر؛" الله اكبر الله اكبر، لا اله الا الله و الله اكبر الله اكبر و لله الحمد الحمد لله على ما هدانا و له الشكر على ما اولانا " گفته شود.

4- بعد از نماز مغرب و نافله آن، دست ها را به سوى آسمان بلند کرده و بگويد:" يا ذاالمن و الطول يا ذاالجود يا مصطفي محمد و ناصره صل على محمد و آل محمد و اغفرلي كل ذنب احصيته وهو عندك في كتاب مبين." پس به سجده برود و صد مرتبه در سجده بگويد: " اتوب الى الله " پس هر حاجت كه دارد از حق تعالى بخواهد كه ان شاء الله تعالى بر آورده خواهد شد. در روايتي از ‏شيخ آمده كه: بعد از نماز مغرب به سجده رود و بگويد" يا ذاالحول يا ذاالطول يا مصطفيا محمدا و ناصره صل على محمد و آل محمد واغفرلي كل ذنب اذنبته و نسيته انا و هو عندك في كتاب مبين." سپس صد مرتبه " اتوب الى الله " بگو.

5- زيارت امام حسين عليه السلام كه فضيلت ‏بسيار دارد.

6- ده مرتبه ذكر" يا دائم الفضل علي البرية يا باسط اليدين بالعطية يا صاحب المواهب السنية صل علي محمد و آله خيرالوري سجية واغفرلنا يا ذاالعلي في هذه العشية." كه از اعمال شب جمعه است، گفته شود.

7- ده ركعت نماز كه در شب آخر ماه رمضان اقامه مي شود که به صورت پنج نماز دو رکعتي ، درهر رکعت بعد از حمد، سوره توحيد ده بارخوانده شود. و در رکوع و سجود ده مرتبه ذکر" سبحان الله والحمدلله ولا اله الاالله والله اکبر" گفته شود. پس از نمازهزارمرتبه استغفار کند و بعد از آن سر به سجده گذارد و بگويد:" يا حي يا قيوم يا ذاالجلال و الاکرام يا رحمان الدنيا والاخرة و رحيمهما يا ارحم الراحمين يا اله الاولين والآخرين اغفرلنا ذنوبنا و تقبل منا صلواتنا و صيامنا و قيامنا."

8- بعد از نماز مغرب و نافله آن دو ركعت نماز بجا آورد، در ركعت اول بعد از حمد هزار مرتبه توحيد و در رکعت دوم بعد از حمد، يك مرتبه توحيد بخواند. بعد از سلام سر به سجده بگذارد و صد مرتبه ذکر" اتوب الى الله " گفته شود. پس از آن بگويد: " يا ذاالمن والجود يا ذاالمن والطول يا مصطفي محمد صلى الله عليه وآله صل على محمد وآله و افعل بي كذا و كذا و به جاى کذا حاجات خود را بطلبد و روايت است كه حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام اين دو ركعت را به اين كيفيت ‏بجا مى‏آورد پس سراز سجده برمى‏داشت و مى‏فرمود به حق آن خداوندى كه جانم به دست قدرت او است هر كه اين نماز را بخواند، هر حاجتي از خدا بطلبد البته عطا كند و اگر به عدد ريگ هاى بيابان گناه داشته باشد خدا بيامرزد. و در روايت ديگر به جاى هزار مرتبه توحيد صد مرتبه وارد شده است. شيخ و سيد بعد از نماز اين دعا را نقل كرده‏اند: " ياالله ياالله ياالله يا رحمان ياالله يا رحيم ياالله يا ملك ياالله يا قدوس ياالله يا سلام ياالله يا مؤمن ياالله يا مهيمن ياالله ياعزيز ياالله يا جبار ياالله يا متكبر ياالله يا خالق ياالله يا بارئ ياالله يا مصور ياالله ياعالم ياالله يا عظيم ياالله يا عليم ياالله يا كريم ياالله يا حليم ياالله يا حكيم ياالله يا سميع ياالله يا بصير ياالله يا قريب ياالله يا مجيب ياالله يا جواد ياالله يا ماجد ياالله يا ملي ياالله يا وفي ياالله يا مولى ياالله يا قاضي ياالله يا سريع ياالله يا شديد ياالله يا رئوف ياالله يا رقيب ياالله يا مجيد ياالله يا حفيظ ياالله يا محيط ياالله يا سيدالسادات ياالله يا اول ياالله يا آخر ياالله يا ظاهر ياالله يا باطن ياالله يا فاخر ياالله يا قاهر يا الله يا رباه ياالله يا رباه ياالله يا رباه ياالله يا ودود ياالله يا نور ياالله يا رافع ياالله يا مانع ياالله يا دافع ياالله يا فاتح ياالله يا نفاح [نفاع] ياالله يا جليل ياالله يا جميل ياالله يا شهيد ياالله يا شاهد ياالله يا مغيث ‏ياالله يا حبيب ياالله يا فاطر ياالله يا مطهر ياالله يا ملك ياالله يا مقتدر ياالله يا قابض ياالله يا باسط ياالله يا محيي ياالله يا مميت ‏ياالله يا باعث‏ ياالله يا وارث ياالله يا معطي ياالله يا مفضل ياالله يا منعم ياالله يا حق ياالله يا مبين ياالله يا طيب ياالله يا محسن ياالله يا مجمل ياالله يا مبدئ ياالله يا معيد ياالله يا بارئ ياالله يا بديع ياالله يا هادي ياالله يا كافي ياالله يا شافي ياالله يا علي ياالله ياعظيم ياالله يا حنان ياالله يا منان ياالله يا ذاالطول ياالله يا متعالي ياالله يا عدل ياالله يا ذاالمعارج ياالله يا صادق ياالله يا صدوق ياالله يا ديان ياالله يا باقي ياالله يا واقي ياالله يا ذاالجلال ياالله يا ذاالاكرام ياالله يا محمود ياالله يا معبود ياالله يا صانع ياالله يا معين ياالله يا مكون ياالله يا فعال ياالله يا لطيف ياالله يا غفور ياالله يا شكور ياالله يا نور ياالله يا قدير ياالله يا رباه ياالله يا رباه ياالله يا رباه ياالله يا رباه ياالله يا رباه ياالله يا رباه ياالله يا رباه ياالله يا رباه ياالله يا رباه ياالله يا رباه ياالله اسالك ان تصلي على محمد و آل محمد و تمن علي برضاك و تعفوعني بحلمك و توسع علي من رزقك الحلال الطيب من حيث احتسب و من حيث لا احتسب فاني عبدك ليس لي احد سواك ولا احد اساله غيرك يا ارحم الراحمين ما شاء الله لا قوة الا بالله العلي العظيم. پس به سجده مى‏روى و مى‏گويى: ياالله ياالله ياالله يا رب يا رب يا رب يا منزل البركات بك تنزل كل حاجة اسالك بكل اسم في مخزون الغيب عندك والاسماء المشهورات عندك المكتوبة على سرادق عرشك ان تصلي على محمد وآل محمد وان تقبل مني شهررمضان و تكتبني من الوافدين الى بيتك الحرام و تصفح لي عن الذنوب العظام و تستخرج لي يا رب كنوزك يا رحمان."

9- چهارده ركعت نمازاقامه كند. بعد از هر دو رکعت سلام دهد و در هر ركعت بعد از حمد، يک بار آيةالكرسي و سه مرتبه توحيد خوانده شود. براى هر ركعت، ثواب عبادت چهل سال وعبادت هر كه در آن ماه روزه گرفته و نماز خوانده اعطاء مي شود.

10- شيخ درمصباح فرموده كه در آخر شب غسل كن و بر سجاده خود تا طلوع فجربنشين وعبادت کن.

اعمال روزعيد

1- بعد از نماز صبح و نمازعيد آن تكبيراتى را كه در شب عيد ذکر شد، گفته شود.

2-پرداخت زکات فطره پيش از نمازعيد.

4- انجام غسل روزعيد. که زمان آن بعد از طلوع فجر تا زمان به جا آوردن نمازعيد است. در هنگام غسل بگو: " اللهم ايمانا بك وتصديقا بكتابك واتباع سنة نبيك محمد صلى الله عليه وآله." و پس ازغسل بگو:" اللهم اجعله كفارة لذنوبي وطهر ديني اللهم اذهب عني الدنس."

5- براي اقامه نمازعيد لباس نيکو پوشيده و ازعطر استفاده نماييد.

6- پيش از نماز عيد، در اول روز افطار كنى. و بهتر آن است كه به خرما يا به شيرينى باشد. و شيخ مفيد فرموده مستحب است خوردن مقدار كمى از تربت‏ سيدالشهداء عليه السلام كه براى هر دردى شفا است.

7- قبل ازخروج از منزل براي نمازعيد، دعايي را که از امام باقرعليه السلام روايت شده را بخواني: " اللهم من تهيا في هذااليوم اوتعبا اواعد واستعد لوفادة الى مخلوق رجاء رفده ونوافله وفواضله وعطاياه فان اليك يا سيدي تهيئتي و تعبئتي واعدادي واستعدادي رجاء رفدك وجوائزك ونوافلك و فواضلك و فضائلك وعطاياك و قد غدوت الى عيد من اعياد امة نبيك محمد صلوات الله عليه وعلى آله ولم افد اليك اليوم بعمل صالح اثق به قدمته ولا توجهت ‏بمخلوق املته ولكن اتيتك خاضعا مقرا بذنوبي واسائتي الى نفسي فيا عظيم يا عظيم يا عظيم اغفرلي العظيم من ذنوبي فانه لا يغفرالذنوب العظام الا انت ‏يا لا اله الا انت ‏يا ارحم الراحمين."

8- اقامه نمازعيد.

9- زيارت امام حسين عليه السلام.

10- دعاى ندبه خوانده شود. سيد بن طاوس فرموده كه چون از دعا فارغ شود به سجده رود و بگويد:" اعوذ بك من نار حرها لا يطفى و جديدها لا يبلى وعطشانها لا يروى" پس گونه راست را بر خاک بگذارد و بگويد:" الهي لا تقلب وجهي في النار بعد سجودي وتعفيري لك بغيرمن مني عليك بل لك المن علي" سپس گونه چپ را بر خاک بگذارد و بگويد: " ارحم من اساء واقترف واستكان واعترف" پس به حال سجده شود و بگويد:" ان كنت‏ بئس العبد فانت نعم الرب عظم الذنب من عبدك فليحسن العفو من عندك يا كريم " پس از آن صد بار بگويد: العفو العفو.

منبع : http://www.2zari.com/web/link844.html

عید رمضان آمد و ماه رمضان رفت

صد شکر که این آمد و صد حیف که آن رفت

التماس دعا

علی چلوی ( هادی )

ديكشنري Babylon

پخش اتوماتيك بوق اشغال براي مخاطبين ، در گوشيهاي سوني اريكسون

اينبار قصد داريم به معرفي يكي از امكانات جالب گوشيهاي سوني اريكسون بپردازيم كه بي شك استفاده هاي فراواني خواهد داشت .

بي شك براي شما هم پيش آمده كه در مكان خاصي باشيد و نتوانيد در همان لحظه به تماس هاي تلفني كه با شما برقرار مي شود پاسخ دهيد . (مثلا در جلسات و يا هنگام نماز)

البته اكثرا در چنين مواقعي يا گوشي خود را خاموش مي كنند و يا آن را در حالت سكوت (Silent) قرار مي دهند
اما هر كدام از اين روشها معايب خاص خود را دارند .
در صورتي كه گوشي همراه خود را خاموش كنيد ، بي شك هيچ فردي قادر نيست با شما تماس برقرار كند و مخاطب با توجه به اينكه گوشي شما خاموش است از تماس مجدد پرهيز خواهد مي كند . ضمن آنكه شما نيز نمي فهميد در هنگامي كه تلفن همراهتان خاموش بوده ، چه كساني با شما تماس گرفته اند .
در حالت دوم هم با توجه به اينكه گوشي شما در حالت سكوت (Silent) قرار دارد ، لذا فرد به تصور اينكه شما به تلفن او جواب نمي دهيد از برقراري تماس با شما منصرف مي شود .

اما اينبار قصد معرفي ترفندي را داريم كه با استفاده از آن در گوشي هاي سوني اريكسون قادريد تا امكاني را فراهم كنيد كه در صورتي فردي با شما تماس گرفت بدون آنكه گوشي شما زنگ بخورد ، براي طرف مقابل بوق اشغال پخش شود و شماره فرد نيز بر روي تلفن همراه شما نقش مي بندد .
لذا با توجه به اينكه براي فرد مقابل بوق اشغال پخش شده ، بي شك فرد مورد نظر گمان مي كند كه شما با فرد ديگري مشغول به صحبت هستيد و لذا به طور حتم مجددا با شما تماس برقرار مي كند و شما نيز با توجه اينكه مطلع شديد كه كسي با شما تماس گرفته ، در صورتي كه بخواهيد با وي صحبت كنيد ، كافي است محلي كه دران هستيد را ترك كرده و بعد از اينكه فرد مجددا با شما تماس برقرار كرد به تماس وي پاسخ دهيد .

همچنين با استفاده از اين ترفند قادريد تا گوشي شما تنها براي نفرات خاصي زنگ بخورد و براي اشخاص ديگر بوق اشغال پخش شود .
تصور كنيد منتظر تماس فرد خاصي هستيد ، اما در همان هنگام افراد ديگري نيز به شما زنگ مي زنند و شما مجبوريد به خاطر اينكه منتظر تماس فرد خاصي هستيد از صحبت با انهخا اجتناب بپرهيزيد ولي با استفاده از اين قابليت ، گوشي شما تنها براي افراد خاصي زنگ خواهد خورد و براي بقيه اشخاص بوق اشغال پخش خواهد شد .

براي فعال كردن اين قابليت ابتدا به منوي اصلي در گوشي خود مراجعه كرده و سپس بر روي Setting كليك كنيد ، حال در قسمت General به بخش Profile رفته و يكي از پروفايلها را غير از پروفايل Normal انتخاب كنيد (مثلا Meeting ) حال More را بزنيد و گزينه View and edit را انتخاب كنيد .
حال از عناوين نمايش داده شده ، گزينه Accept calls را انتخاب كنيد و سپس گزينه None را انتخاب كنيد . پس از انجام اين عمل و ذخيره پروفايل هرگاه پروفايل مورد نظر را انتخاب كنيد براي تمام كساني كه با شما تماس برقرار مي ككند بوق اشغال پخش خواهد شد و شما نيز متوجه خواهيد شد چه كساني با شما تماس برقرار كرده اند .

در صورتي كه قصد داريد گوشي شما تنها براي افراد خاصي زنگ بخورد كافي است در همان قسمت به جاي انتخاب None گزينه Only from List را انتخاب كنيد و شماره يا شماره هايي كه قصد برقراري ارتباط با آنها را داريد انتخاب كنيد .

تا اينجاي كار شما اين قابليت را به گوشي خود در يكي از پروفايلها اضافه كرديد .

حال براي فعال سازي كافي است هرگاه لازم بود پروفايل مورد نظر را فعال كنيد .

جهت فعال سازي هر پروفايل ، يكبار دكمهPower (دكمه اي كه با ان گوشي را خاموش و روشن مي كنيد) بفشاريد و سپس پروفايل مورد نظر را برگزينيد .

جهت بازگشت به حالت اوليه كافي است پروفايل Normal را انتخاب كنيد .

منبع : موبايل ها دات كام

آرشيو مربوط به بخش نرم افزار موبايل

این مجموعه ها از سایت تبیان برداشت شده اند.

در دعاى كمیل امیر مؤ منان علیه السلام به این نكته برمى خوریم كه اگر بر سر راه دعا عایق و مانعى قرار گیرد و شخص داعى توجه به مانع نكرده و آن را رفع ننماید، اجابت نیز انجام نخواهد گرفت . حضرت با جمله اللهم اغفرلى الذنوب التى تحبس الدعاء(1) به این شرایط مهم اشاره فرموده و گناه را اساسى ترین مانع دعا قرار داده اند، سپس براى علاج آن ، دستور به استغفار داده اند.

در این زمینه روایتى نیز به ما رسیده است - كه معاذ بن جبل از پیامبر اكرم صلى الله علیه و آله و سلم نقل مى كند - و در آن به بسیارى از موانع دعا اشاره شده است (2) در آن روایت پیامبر اكرم اشاره به باطن اعمال فرموده اند؛ آن هم باطنى كه حتى از دید و علم ملائكه حامل اعمال مخفى مى ماند.

ما در این جا این روایت را نقل به معنى نموده و مورد بحث خود را در این مقطع نقل مى نماییم و از ذكر آنچه كه فعلا مربوط به مبحث ما نیست صرف نظر مى نماییم .

از جمله موانع قبولى اعمال (به طور مطلق) كه قعطا شامل دعا نیز مى‌شود، اینها را مى‌توان نام برد :

    1- غیبت برادران دینى .

    2- عملى كه بنده به وسیله آن در پى كسب منفعت دنیایى باشد.

    3- تكبر بر خلایق .

    4-  خود بزرگ بینى و عجب .

    5-  حسد نسبت به آنان كه به علم و عمل اشتغال دارند.

    6- عدم شفقت و ترحم نسبت به دیگران .

    7- عملى كه بنده به واسطه آن ، قصد معروف شدن در بین مردم را دارد.

    8- عمل را به خاطر خدا به جا نیاورده است .

    9- زبان او موجب ایذاء دیگران است .

    10- گناهان خود را بر عهده دیگران مى گذارد.

    11- با بزرگداشت خود دیگران را تحقیر مى نماید.

    12- با پاك جلوه دادن خود، به آلودگى دیگران اشاره مى نماید.

    13- به واسطه دنیا مى خواهد آخرت را تاءمین كند.

    14- به دیگران فحاشى مى نماید.

    15- در حضور دیگران به نجوا مى پردازد.

    16- در او نسبت به مردم حالت گزندگى است .

موارد ذكر شده مجموعه اى است از موانع قبولى اعمال ، به خوبى روشن است كه این ها موانع دعا هم هستند، زیرا دعا خود عملى است كه عبادت بوده و موجب قرب الهى مى گردد و اگر مورد قبول واقع شود، به دنبال خود اجابت هم دارد؛ ولى اگر مردود گردد مضمون آن نیز مقبول نشده و قهرا به اجابت نخواهد رسید.

1-  ترجمه : خدایا آن گناهانى كه دعا را محبوس مى كنند بر من ببخش .

2-  عده الداعى ، ابن فهد حلى ، ص 242

حقیقت دعا و آثار آن

(3)

 

اثر پنجم دعا 

پنجمین اثر دعا آن است كه گذشته از برآمدن حاجت و پیدا شدن مقصود و مطلوب شخص داعى ، آثار بى حد و حصرى بر آن مترتب است كه در تمام موطن هاى وجودى انسان اثر مطلوب خود را باقى مى گذارد. لذا بر خلاف توهم بعضى كوتاه بینان كه گمان كرده اند اگر درخواست آنان ظاهر نشود دعا بى اثر بوده است ، باید گفت كه اجابت دعوت ، در قبال آنچه كه با توجه و دعا دریافت كرده اند، كمترین اثر دعاست . آرى ، آن را به انسان مى دهند كه خود هرگز شعور درخواست آن را ندارد.

و راستى اگر باب رحمت دعا بر بندگان مسدود بود، بسیارى از بندگان صالح خدا از مكارم و كرایمى محروم مى شدند كه یوم تبلى السرائر، سخت بر از دست دادن آن كرایم متاثر و متاسف مى گشتند.

ما حاصل خود در سر خمخانه نهادیم  محصول دعا در ره جانانه نهادیم(1)

دل گفت وصالش به دعا باز توان یافت عمرى است كه عمرم همه در كار دعا رفت (2)

امام صادق علیه السلام مى فرمایند : علیكم بالدعاء فانكم لا تقربون الى الله بمثله : (3) بر شما باد به دعا كردن ، (چرا كه ) با هیچ چیز همانند دعا به خداوند نزدیك نخواهید شد.

هم چنین ایشان مى فرمایند : ما یعلم عظم ثواب الدعاء و تسبیح العبد فیما بینه و بین نفسه الا الله تبارك و تعالى(4) بزرگى پاداش دعا و تنزیه كردن بنده خدا را (آن زمان كه بین او و خود باشد)، هیچ كس جز خدا نمى داند.

و نیز آن حضرت فرموده : ما ابرز عبد یده الى الله العزیز الجبار عزوجل الا استحیى الله عزوجل ان یردها صفرا حتى یجعل فیها من رحمته یشاء(5) هیچ بنده اى دستانش را به طرف خداوند عزیز جبار بالا نمى گیرد، مگر آن كه خداوند شرم مى كند از این كه دستان او را خالى بازگرداند و در دستان او آنچه كه از رحمت خود بخواهد قرار مى دهد.

چه بسا، بسیارى نمى دانند كه حال دعا، حالى است كه انسان با صرف نظر از عالم كثرات به عالمى وارد شده كه نام و نشانى ندارد و در آن لحظه ، صحیفه نفس بریده از همه چیز به ملكوت پیوسته است و هرگز از آن عالم قدسى دست خالى برنمى گردد.

اثر ششم دعا 

ششمین اثر دعا كه شاید از علل مهم و اساسى تاءسیس مكتب دعا به وسیله ى حضرات معصومین علیهم السلام نیز باشد، وقوف بر معارف بلند الهى ، فهم دستور العمل هاى زندگى ، تعلیم آداب و سنن الهى و هم چنین درس چگونه حرف زدن با خداى عزوجل است .

یكى از خصایص دعا آن است كه تمام وجود و حقیقت معصوم علیه السلام - كه با خداى خود در حال مناجات است - در آن تجلى كرده و با تمام حقیقت خود در آن به سخن نشسته است .

نكته در این جاست كه این خصیصه ، در روایات ماثوره از حضرات معصومین علیهم السلام كمتر به چشم مى خورد، زیرا در روایات ، همیشه ظرفیت وجودى راوى محفوظ بوده و آن بزرگواران بر حسب ظرفیت وجودى شنونده سخن مى گفته اند؛ ولى در دعا چون راوى واسطه نیست ، حضرات در آن كلمات و معانى ، به تمام حقیقت خود تجلى فرموده و با خداى متعال سخن مى گویند و سلسله معارفى را كه ممكن نیست در زمانى خاص با راویان در میان گذارند، به صورت دعا تعلیم فرموده اند.

پس در واقع گنجینه دعا از عظیم ترین ارمغان هایى است كه حضرات معصومین علیهم السلام براى امت خود باقى گذارده اند و امروز شاهد هستیم كه تاكنون كمتر ورقى از این كتابخانه عظیم كاسته نشده و هم چنان این گنجینه به صورت بكر و مكنون و مستور باقى مانده است .

در اینجا لازم است یادآورى كنیم كه باب زیارات نیز از همین مقوله است . عمده مساءله در باب زیارات هم توجه مردم به مقامات معصومین علیهم السلام ، معرفت به آنان و در نتیجه ، انجام دستورات و فرامین ایشان مى باشد؛ و گرنه لقلقه الفاظ بى جان اثر مورد نظر را نخواهد داشت .

به واقع ، اگر كسى حقیقتا در وقت زیارت به معصوم علیه السلام عرض كند كه السلام علیك یعنى تو از ناحیه من در امن و امان هستى و هرگز گزندى از طرف من به شما نخواهد رسید، چنین فردى هرگز دست به معصیت نمى زند؛ زیرا مى داند انجام معصیت ، پایمال كردن مرام و مقاصد حضرات معصومین است كه در راه حفظ شریعت از جان خود گذشته اند. آرى ، معصیت بدترین گزندى است كه مى توان به ساحت قدس آن بزرگواران وارد آورد.

پس در واقع ، قبل از هر خاصیت و اثرى ، مكتب دعا و زیارات در صدد القاى معارف بلندى هستند كه در روایات مورد سؤ ال واقع نشده است و خود حضرات معصومین علیهم السلام آن را ابراز فرموده اند. از این جهت ، مكتب دعا مكتیى تربیتى است كه داراى مقصد و غایتى بس بلند است و یكى از بزرگ ترین سیاست هاى تربیتى دین مبین اسلام به حساب مى آید.

 اثر هفتم دعا

هفتمین اثر دعا تربیت انسان كامل است . تربیت انسان هایى كه تا بلندترین قله مقامات بلوغ پیدا كرده و در مرتفع ترین ذروه فضیلت مقام یافته اند، ثابت مى كند كه مقامات مذكور در فرهنگ الهى اسلام ، صرفا یك سرى ایده هاى ذهنى كه تنها در مرحله خیال و وهم قرار داشته باشند نیست تا استعداد خامى چنین انگارد كه این جمله ، نسیه و در آینده اى بسیار دور است كه از آن خبرى نداریم و لذا نتوان به آن وعده هاى دور، از لذایذ نقد درگذشت ؛ چه فكر ناپخته و چه اندیشه دور از واقعیتى!

البته كسى كه با فرهنگ دعا آشنا است ، به خوبى مى داند كه تا انسان خود به مقام معرفت نرسیده باشد، هرگز نمى تواند سخنى را انشاء كند كه همه از آن بى خبرند؛ به عبارت دیگر، دعا قبل از هر چیز، از مقام گوینده اى خبر مى دهد كه در مقام انشاى این مقوله عظیم برآمده است . آن كسى كه در كنار كوه عرفات ایستاده و در آن واقعیت ، یكباره به خداى خود عرض مى كند : انت الذى لا اله غیرك تعرفت لكل شى ء فما جهلك شى ء و انت الذى تعرفت الى فى كل شى فرایتك ظاهرا فى كل شى و انت الظاهر لكل شى(8) تو آن خدایى هستى كه غیر از تو معبودى نیست . خودت را به همه شناسانده اى ، پس هیچ شیئى (در عالم ) نیست كه تو را نشناسد، و خودت را به من در هر چیزى شناسانده اى ، پس تو را در همه چیز ظاهر یافتم و تو هستى كه آشكار كننده هر شى ء مى باشى ، و نكره اى در سیاق تو نفى قرار مى دهد تا بگوید كه به طور مطلق ، همه چیز به تو آگاه است و علم دارد و لذا علم را در سراسر كائنات سرایت داده است ؛ آن چنان بهت آور سخن گفته كه نه تنها مردم امروز قصور از فهم این كلمات دارند، بلكه باید قرون متوالى بگذرد تا در لابه لاى اعصار، افكار پخته تر شده و پرده از چهره پر اسرار این مسایل گرفته شود.

                                 هر كه شد محرم دل، در حرم یار بماند

                                                                                       وان كه این كار ندانست در انكار بماند

(1) دیوان حافظ

(2) دیوان حافظ

(3) بحار الانوار، ج 93، ص 303.

(4) همان ، ص 319

(5) همان ، ص 323

(6) من اعطى الدعاء اعطى الاجابه ، خصال صدوق ، ص 101 - من اعطى الدعاء لم یحرم الاجابه ، معانى الاخبار صدوق ، ص 323.

(7) غافر، 60

(8) دعاى عرفه امام حسین علیه السلام .

حقیقت دعا و آثار آن

(2)

اثر سوم دعا 

سومین اثر دعا، خدا باورى است كه كرایم نهفته بسیارى را به همراه دارد و تمامى آن ها نهفته در رابطه بین خالق و خلق است .

همین راز و نكته مهم ، یكى از علل اصلى تاسیس مكتب دعا مى باشد كه خود از سنن بزرگ الهى است.

اما این كه چگونه دعا، خدا باورى را به همراه مى آورد، نكته دقیقى است كه در حد این رساله به تبیین آن مى پردازیم

در مباحث قبل گفتیم كه انسان به محض توجه به خود و خارج از خود، به انبوهى از نیازهاى درونى و بیرونى برمى خورد كه چاره اى جز برآوردن آن ها ندارد. در نتیجه ، پیوسته به دنبال مددى است كه در حل این مشكلات او را یارى كند؛ اگر این انسان بهترین مددكار را خدا دانست ، پیوسته رو به درگاه او كرده و با تضرع و انابه حل مشكلات خود را از آن درگاه مى طلبد.

با توجه به این كه آدمى هرگز از نیازها خالى و خارج نیست و با انبوه احتیاجات به آن جانب متوجه مى گردد، لذا پیوستگى دائم او به خداى متعال در همه وقت و همه حال ، قابل انكار نخواهد بود. این توجه دائم و ذكر و یادآورى همیشگى ، گنجینه هاى عظیمى را به روى انسان باز مى كند؛ و در قرآن كریم یاد خدا نمودن بطور مكرر آمده است و ما در این جا به ذكر چند نمونه از آن آیات بسنده مى كنیم :

• فاذكروا الله قیاما و قعودا و على جنوبكم(1)

خداوند را به یاد آوردید، در حالى كه ایستاده ، نشسته ، یا به روى پهلو آرمیده اید.

• یا ایها الذین امنوا اذكروا الله ذكرا كثیرا(2)

اى كسانى كه ایمان آورده اید خداوند را بسیار زیاد یاد كنید!

هم چنین قرآن در نكوهش كسانى كه از یاد خدا اعراض مى كنند مى فرماید :

• و در كریمه دیگرى در علامت منافقین مى فرماید : لا یذكرون الله الا قلیلا(10)

و در مورد كافرین مى فرماید :

پس این دعوت ، گذشته از آن كه به نیایش بندگان و دعاى آنان جواب مثبت داده و بسیارى از دعاهاى آنان را كه معقول و با نظام احسن الهى متناسب است ، اجابت مى گرداند، اثر دیگرى نیز دارد كه از اصل مطلوب شخص ‍ نیایش كننده فراتر و از آنچه بر درخواست آن اصرار ورزیده عظیم تر مى باشد و آن ، آشنایى با مبدئیت عالم است كه در توان درخواست بسیارى از بندگان نیست ، ولى كمالى است كه خداوند براى بندگان صالح خود ذخیره كرده و بدین وسیله به تكریم آنان پرداخته و فوق درخواست آنان را به ایشان بخشیده است . كه لهم ما یشاؤن فیها ولدینا مزید(14) (در بهشت ) هر آنچه بخواهند براى ایشان مهیا است و در نزد ما نیز اضافاتى هست .

اثر چهارم دعا

چهارمین اثر دعا كه بر اثر سوم مترتب است ، خودباورى و خودشناسى است ؛ یعنى انسان در پناه دعا، از وادى حیرت دورى از خدا نجات پیدا كرده ، ارباب متفرق را از دست داده و به درگاه كسى روى آورده كه همه چیز از آن ولله ما فى السموات و ما فى الارض و كان الله بكل شى محیطا(15) و آنچه كه در آسمان ها و زمین است فقط از آن خداست . به درستى كه خداوند بر همه چیز احاطه دارد.

به درستى كه فراموشى كسى كه همه چیز از اوست ، فراموشى همه چیز است ؛ زیرا در این حال ، انسان هیچ چیز را در موطن اصلى خود نشناخته همه چیز را با ظاهرى گسسته و انحرافى دیده و در استفاده از آن دچار سردرگمى و حیرت مى گردد

قرآن كریم به اثر مهمى از خدا فراموشى اشاره فرموده كه هیچ مكتب فكرى و هیچ یك از داعیان انسان شناسى توان دریافت آن را نداشته اند، و به طور قطع مى توان باور داشت كه هرگز فهم این نكته دقیق در توان آنان نمى باشد، زیرا مقدمات علمى آنان در حد پیدایش این نتیجه نیست.

تعبیرهاى گوناگونى در قرآن كریم آمده كه (صریحا یا به طور كنایه ) از این راز پرده برداشته است . در سوره حشر مى خوانیم : و لا تكونوا كالذین نسوا الله فانساهم انفسهم اولئك هم الفاسقون (16)، كه به صورت صریح خدا فراموشى را سبب خود فراموشى دانسته است .

و در كریمه دیگرى در وصف منافقین مى فرماید : نسوا الله فنسیهم ان المنافقین هم الفاسقون(17) آن ها خدا را فراموش كردند و خداوند هم ایشان را فراموش كرد. به درستى كه منافقین همان فاسقین هستند.

در مجموع این آیات ، دو مساءله مورد توجه بوده است : اول آن كه خدا فراموشى ، موجب خود فراموشى است ؛ و دوم آن كه اگر كسى خدا را فراموش كند، خداى متعال نیز او را به حال خود رها مى سازد. با اندكى دقت و تدبیر، ارتباط بین این دو دسته از آیات كریمه نیز روشن خواهد شد.

مرحوم علامه طباطبایى رحمه الله مى فرمایند : در آیه یسئلونك عن الروح قل الروح من امر ربى . از مشكله نفس انسانى جواب داده شده كه روح از عالم امر است .

سپس ایشان به توضیح كلمه امر پرداخته و به آیه شریفه تمسك كرده و مى فرماید : امر الهى عبارت از مبداءیت قدرتى است كه به وسیله آن ، به محض تعلق اراده به هر شى ء آن حقیقت در خارج پیدا مى شود؛ و روح از همین عالم امر است انما امره اذا اراد شیئا اءن یقول له كن فیكون(18)

در نتیجه ، با توجه دقیق به این معنى مى رسیم كه خدا فراموشى ، در حقیقت خود فراموشى است ، زیرا كسى كه خدا را فراموش كرده ، امر او را نیز به فراموشى سپرده است . پس روح انسان هم كه از مقوله امر است به فراموشى افتاده است ، و از آن جا كه تمام حقیقت انسانى نفس و روح او است ، پس او حقیقتا خود را فراموش كرده است .

اما این كه ضایعه خود فراموشى چه خواهد بود؟ به كجا مى انجامد؟ و نتیجه این جریان هولناك براى انسانى كه تاب كمترین ناراحتى را ندارد چه خواهد بود؟ با اندك نظرى در حال كسى كه چشم او نمى بیند و گوش او نمى شنود، ولى هنوز خود را فراموش نكرده ، روشن خواهد شد. اگر چنین شخصى را در بیابانى سهمگین و پر از خطرات رها كنند، حالتى رقت بار و سخت هول انگیز دارد، چه رسد به كسى كه خود را هم فراموش كرده است ؛ به چه وادى هاى سخت و چه گرداب هاى ضلالت بارى دچار شده و به چه دره ها و چاه هاى هولناكى سقوط خواهد كرد! به راستى او چه زمانى متوجه سقوط خود خواهد شد؟ این سؤ الى است كه پاسخ آن خارج از تصور و توهم هر ذهن و فكرى است :

 و من یعرض عن ذكر ربه یسلكه عذابا صعدا (19)

و هر كس از یاد پروردگار روى گرداند، خداوند او را در عذابى (كه لحظه به لحظه افزایش مى یابد) قرار مى دهد.

استحوذ علیهم الشیطان فانساهم ذكر الله اولئك حزب الشیطان الا ان حزب الشیطان هم الخاسرون(21)

شیطان بر ایشان غلبه نمود. پس ایشان را از یاد خدا به فراموشى انداخت . اینان حزب شیطانند. آگاه باشید كه حزب شیطان زیان كارانند!

آرى قرآن كریم است كه این پیش بینى را كرده و براى جلوگیرى از آن دستور داده و انسان را به جاده اى مستقیم و دور از خطرات دعوت نموده است ، كه ادع الى سبیل ربك (22) به راه پروردگارت دعوت كن ، و ان هذا صراطى مستقیما(23) به درستى كه این راه من است كه مستقیم مى باشد.

(1) نساء، 10

(2) احزاب ، 41.

(3) انفال ، 45

(4) بقره ، 15

(5) منافقون ،9

(6) نور، 37.

(7) سجده ، 22

(8) زخوف ، 36

(9) طه ، 124

(10) نساء، 142

(11) كهف ، 101

(12) رعد، 28

(13) انفال ، 45

(14) ق ، 35

(15) (سلام الله علیها)

(16) حشر، 19

(17) توبه،67

(18) یس ، 82

(19) جن ، 17

(20) كهف ، 28

(21) مجادله ، 19

(22) نحل ، 125

(23) انعام ، 153

حقیقت دعا و آثار آن

(1)

در طى مباحث گذشته به دو نكته اشاره كردیم:

نكته اول این كه احساس نیاز در انسان ، احساسى قهرى و فطرى است و تا آخرین لحظه عمر از بشر جدا نمى شود. و مكتب دعا حقیقتى است كه مى تواند خلاء این انگیزه فطرى را پر كند و جوابگوى تمام نیازهاى فطرى بشر باشد.

نكته دوم در فطرت خداجوى انسان است . او چون قدرت هاى موهوم و نظام هاى اسباب و مسببات را به لحاظ تعارضات و تزاحمات حاكم بر آن ها محدود دیده است ، قهرا به قدرتى كه غیر محدود است روى آورده و قدرتى را طلب مى كند كه فوقیت قاهره او غالب و غیر قابل شكست باشد. در نتیجه ، بسیار دیده مى شود كه انسان آن گاه كه مى فهمد از هیچ یك سلسله علل عالم كارى ساخته نیست ، به طرف قدرت غیر مغلوب الهى جذب شده و با تمام وجود به او متوسل مى گردد. قرآن كریم نیز به این حالت انسان بارها اشاره نموده است :

و اذا مسكم الضر فى البحر ضل من تدعون الا ایاه فلما نجیكم الى البر اعرضتم و كان الانسان كفورا(1) و زمانى كه در دریا به شما خوف و خطرى رسد، به جز خدا همه را فراموش مى كنید، ولى همین كه خدا شما را نجات داد باز از خدا روى برمى گردانید! كه انسان كافر پیشه و ناسپاس‍ است

«و اذا انعمنا على الانسان اعرض و نآیجانبه و اذا مسه الشر فذو دعاء عریض»(2): و چون به انسان نعمتى عنایت كنیم ، (از ما) روى برمى گرداند و دورى مى كند، و چون به شرى مبتلا شود، دعاهایى طولانى دارد

اثر اول دعا 

با توجه به نكات ذكر شده ، اولین اثر دعا پركردن آن خلاء فطرى است كه در وجود انسان نهاده شده است؛ راهى كه قهرا سبب مى شود پاى انسان به كژ راهه ها باز نشود و از انحرافاتى كه از هر جهت براى انسان مضر است جلوگیرى گردد؛ زیرا پناه بردن به قدرت هاى محدود (گذشته از ناتوانى هاى قهرى و تخلف هاى طبیعى ) موجب خضوع نا به جا و تملق و شكست هاى روحى و خرد شدن و هضم گردیدن در حریم هاى ناامن مى گردد. از همه مهم تر، سبب فراموشى خداى تعالى و غفلت از قدرت غیرمتناهى او و محروم شدن از بركات این ارتباط نیز خواهد شد.

در واقع ، مكتب دعا، بار عام بر همه نیازمندان و گرفتاران و وعده اجابت از قدرتى غیر مغلوب و توانا است كه تنها حلال مشكلات عظیم انسان ها مى باشد.

اثر دوم دعا 

دومین اثر دعا، ارتباط قدرت نامحدود الهى با توان ضعیف انسانى است  كه منجر به دریافت عظمت و فضیلتى مى گردد كه سبب مى شود او در مقابل هیچ مشكلى توان خود را از دست نداده و همواره مقاوم باشد. لذا در این كریمه مى فرماید : الا بذكر الله تطمئن القلوب(3) ؛ یگانه آرام بخشى كه مى تواند بر تمام وجود آدمى مسلط و فراگیر باشد، فقط و فقط یاد خداست ؛

عجب آن است كه انسان در این حال ، هیچ قدرتى را در مقابل خود داراى دوام و مقاومت نمى‌داند، زیرا قدرت ضعیف خود را متكى به قدرتى بى پایان مى‌بیند و لذا هر سختى‌اى را در برابر چنین قدرتى سهل مى یابد. امام حسین علیه السلام در دعاى عرفه مى فرماید: «خدایا! تو بودى كه با یارى خودت مرا بر دشمنانم یاری نمودى و اگر یارى تو نبود من از شكست خوردگان بودم . اى كسى كه رفعت مقام و بلند مرتبگى را به خود اختصاص دادى ! دوستان تو، به عزت تو شكست ناپذیرند! اى كسى كه پادشاهان در مقابل تو یوغ مذلت بر گردن نهاده اند و از خشم و غضب او ترسان هستند!»

براى تایید این نكته، اگر نظرى به تاریخ بیاندازیم به عظمت و مهم بودن این دقیقه بهتر واقف مى‌شویم؛ تاریخ تمامى انبیا علیهم السلام را كه بنگریم خواهیم دید كه آن بزرگواران همیشه در مقابل عظیم ترین قدرت هاى زمان خود ایستاده اند؛ یعنى هر پیامبرى كه آمده ، فرعونى در مقابل او قد علم كرده و شداد و نمرودى به نزاع با او برخاسته است . در مقابل ، انبیاى عظام حتى از كمترین نظام فیزیكى متناسب با زمان خود نیز بهره مند نبوده اند، ولى هرگز خود را نباخته اند و جالب این كه عاقبت هم پیروزى از آن مكتب انبیاء علیهم السلام بوده است. حضرت موسى علیه السلام فقط هارون را داشت، هیچ كس همراه ابراهیم علیه السلام نبود، و پیامبر ما فقط از پشتیبانى ابوطالب برخوردار بود؛ ولى عاقبت نهاد الهى بر همه چیز غالب آمد.

(1) اسراء، 67

(2) فصلت ، 51

(3) رعد، 28

دعا دارای سه ركن اساسی است:

ركن اول

جاذبه بین داعى و مدعو است كه همان حالت دعا و ارتباط معنوى خالق و مخلوق مى باشد. و این یكى از بزرگ ترین نعمت هایى كه حضرت خداوندى به بندگان خود عطا فرموده ، و همین حال عظیم است كه در روایات نیز مورد تأكید واقع شده: «آن كس كه دعا را عنایت كرد، اجابت را نیز عنایت نمود»(1) و پیامبر (صلی الله علیه و آله) فرموده است: دعا اسلحه مؤمن است(2) و در نهج البلاغه ، در وصیت حضرت امیر علیه السلام به امام حسن علیه السلام مى خوانیم : «پس كلید خزاین خود را در دستان تو قرار داد و به تو اجازه داد كه از او درخواست نمایى . پس هر زمان كه بخواهى مى توانى با دعا درهاى نعمت الهى را به روى خود باز كنى و باران رحمت الهى را بر خود فرود آرى ؟»(3) و امام سجاد علیه السلام مى فرماید :«سپاس خدایى را كه هرگاه حاجتى داشتم ، او را خواندم و بدون هیچ واسطه اى ، در خلوت سر خود را با او بازگو كردم و او نیز نیاز مرا مرتفع ساخت»(4)

پس ، دعا بركت عظیمى است كه حضرت رب متعال - جل و جلاله - به بندگان خود عنایت نموده و گنجینه اى است كه در معرض انتخاب آنان قرار داده است . پس اگر توفیق نصیب كسى گردید و موفق به دعا شد، غنیمتى پربها یافته است كه شكرانه بسیار مى طلبد؛ بعبارت دیگر دعا با قطع نظر از اجابت آن و نتایج فوق العاده اى كه بر آن مترتب است، خود فضیلتى بس ‍ بزرگ به شمار مى آید (5) كه خداوند متعال به بندگانش عطا فرموده است.

ركن دوم

شخص داعى است كه باید این حالت در او یافت شود؛ یعنى دعا كننده باید به راستى خواهان و طالب باشد، زیرا همان طور كه در مباحث قبل گفته شد، باید زبان سر، ترجمان زبان دل باشد و لذا قلب لاهى (بازیگر) و ساهى (غافل ) نمى تواند داعى باشد. ولذا باید مراعات چند شرط بر او لازم است:

1- عبودیت: شرط اول آن است كه مقام عبودیت و بندگى و به دیگر بیان نیاز دائمى خود را نسبت به خالق خود بشناسد؛ یعنى به مقام خود واقف باشد و بداند كه فقیر مطلق است و غنى مطلق تنها او است و امام سجاد (علیه السلام) می‌فرمایند : كیف یستغنى العبد عن ربه ؟... سیدى لم ازدد الیك الا فقرا و لم تزدد عنى الاغنى .

2- باور به قدرت الهى : شرط دوم این است كه بنده خداى خود را به وصف غنى مطلق بشناسد و بداند كه او بر جمیع مكنونات قلبى آگاه و در بر آوردن حاجات تواناست و هیچ چیز در برابر قدرتش مانع نخواهد بود.

امام سجاد علیه السلام در طلب حاجت از خداى متعال عرض مى كند :

«خود را به بى نیازى از آفریدگانت ستوده اى و به بى نیازى از آن ها شایسته اى ، و آنان را به احتیاج و تنگدستى نسبت داده اى و ایشان احتیاج به تو را سزاوارند. پس ‍ هر كس چاره نیازمندى خود را از درگاه تو بطلبد و بر طرف كردن احتیاج خویش را از تو بخواهد، حاجت خود را در جایگاهش خواسته و براى رسیدن به مطلوب خویش از راهش درآمده است .و در ادامه می‌فرماید: « و كجا فقیر و بینوایى براى رفع گرفتارى به كسى مانند خود روى مى آورد؟»(6)

مرحوم كلینى نقل مى كند : پیامبر صلى الله علیه و آله و سلم در یكى از جبهه هاى جنگ در دامنه كوهى مشغول استراحت بودند. یكى از مشركان با استفاده از این فرصت خود را به بالاى سر حضرت رساند و با شمشیرى آخته گفت : من ینجیك الآن ؟. حضرت بى درنگ فرمودند : ربى و ربك ؛ یعنى بین سر من و لبه تیز شمشیر تو قدرتى هست كه تو آن را نمى بینى . آن مشرك كه به این حرف معتقد نبود، پوزخندى زد و شمشیر خود را پایین آورد تا ضربه اى بر حضرت وارد كند، ولى با عكس العمل به موقع پیامبر، شمشیر را از دست او به طرفى پرتاب شد. آن گاه حضرت شمشیر از نیام كشید و فرمود : من ینجیك منى ؟. گفت : كرامت تو، زیرا انسانى بزرگوار هستى ! آن گاه حضرت از كشتن او صرف نظر كرد.

3- توجه به قرب الهى : شرط سوم آن كه بنده بداند خداى تعالى از همه كس به او نزدیك تر است ، زیرا فرموده است : و اذا سألك عبادى عنى فانى قریب(7) ،  و نحن أقرب الیه من حبل الورید(8)،  ان الله یحول بین المرء و قلبه(9) .

میان عاشق و معشوق هیچ حائل نیست  تو خود حجاب خودى حافظ! از میان برخیز

4- اخلاص : شرط چهارم آن كه بنده در دعا اخلاص داشته باشد؛ یعنى فقط خدا را بخواند و كس دیگرى را شریك او قرار ندهد : فادعوا الله مخلصین له الدین(10) امام سجاد علیه السلام از خداوند مى خواهد : و اجعلنى ممن یدعوك مخلصا فى الرخاء دعاء المخلصین المضطرین لك فى الدعاء(11) در جاى دیگر عرضه مى دارد : اللهم انى اخلصت بانقطاعى الیك ، و اقلبت بكلى علیك و صرفت وجهى عمن یحتاج الى رفدك ، و قلبت مسألتى عمن لم یستغن عن فضلك . و رایت ان طلب المحتاج الى المحتاج سفه من رایه و ضله من عقله (12)

رسول خدا صلى الله علیه و آله و سلم در خطبه شعبانیه به مناسبت ماه مبارك رمضان فرمودند: فاسئلوا الله ربكم بنیات صادقه و قلوب طاهره .

5- طلب حقیقى : شرط پنجم آن كه داعى طلب حقیقى نسبت به خواسته خود داشته باشد؛ نه آن چنان كه امرى را طلب كند، ولى آن گاه كه مطلوبش ‍ نصیب او شد، از آن بیزارى جوید. چنین شخصى در حقیقت سؤ ال از چیزى كرده كه آن را نمى خواهد.

6- ادب دعا : شرط ششم آن كه ادب در دعا داشته باشد و با كمال خضوع و رعایت تمام جوانب بندگى ، دست به دعا بردارد. به دیگر بیان ، بهترین ادب عبودیت ، خود را نادیدن و به قصور و تقصیر اعتراف داشتن است ؛ چنان كه روش انبیا و ائمه علیهم السلام چنین بوده است

در زمینه ادب مع الله (رعایت ادب در پیشگاه خداوند متعال ) استاد علامه طباطبایى رحمه الله فصلى باز كرده و شرایطى بیان فرموده اند كه همه آن ها از آیات كریمه قرآن استفاده مى شود.

ركن سوم

مسأله مدعو است ؛ یعنى انسان بداند كه در دعا با چه كسى محشور است ، خداى خود را بشناسد و دیگرى را یار و شریك او قرار ندهد.

شناخت انسان از خداى عزوجل ، در نحوه دعا و حال او اثر فراوان دارد و در اجابت دعا و سرعت آن نیز مؤ ثر است . این معرفت ، هم چنین در كیفیت و كمیت دعا، انتخاب كلمات و اداى آن ها، شوق دعا كردن ، لذت بردن از دعا و عدم یأس در صورت تأخیر اجابت و اصرار بر درخواست از خداوند سبحان نیز تأثیر مى گذارد.در حدیثى از امام كاظم علیه السلام مى خوانیم :  «گروهى به امام صادق علیه السلام عرض كردند كه ما خدا را مى خوانیم ، لكن دعاى ما مستجاب نمى شود؟! حضرت فرمودند : شما كسى را مى خوانید كه نمى شناسیدش»(13)در كتاب عده الداعى حدیثى از امام صادق علیه السلام بدین معنا آمده كه ایشان آن را از پدرانشان علیهم السلام و ایشان از پیامبر گرامى اسلام نقل كرده اند. خداوند متعال به یكى از انبیا در قسمتى از آنچه كه به آن پیامبر وحى شده بود این گونه فرمود : به عزت و جلال خودم قسم كه آرزوى هر آرزومندى كه به غیر من امیدوار باشد را قطع خواهم كرد و در بین مردم لباس خوارى بر تن او خواهم پوشاند و او را از گشایش و رحمتى كه از طرف من مى باشد محروم خواهم كرد. آیا بنده من در سختى ها باید به غیر من امیدوار باشد؟ سختى ها از جانب من به او مى رسد و او به غیر من امید دارد، حال آن كه من بى نیاز و بخشنده ام ؟ كلید درهاى بسته به دست من است و درب خانه من به روى كسى كه مرا بخواند باز است !

(1) الكافى ، ج 2، ص 65

(2) همان ، ص 468

(3) نهج البلاغه، نامه 31

(4) دعاى سحر مشهور به دعاى ابو حمزه ثمالى - البلد الامین ، ص 205

(5)  فلاح السائل ، ص 27 - عن على علیه السلام قال : احب الاعمال الى الله سبحانه فى الارض ‍ الدعاء و افضل العباده العفاف .

(6) صحیفه سجادیه، دعای 13

(7) بقره/186

(8) ق/16

(9) انفال/ 24

(10) غافر/10

(11) صحیفه سجادیه ، دعاى 22.

(12) صحیفه سجادیه ، دعاى 28

(13) التوحید للصدوق ، ص 288.

مقدمه‌ای بر صحیفه سجادیه

اقسام دعا (2)

 

گفته شد كه دعا به اعتبارات گوناگون دارای اقسام مختلفی است و در بحث گذشته دو قسم از تقسیمات دعا به لحاظ هماهنگى زبان ، قلب و حقیقت بیان شد و اینك سومین قسم آن.

دعاى ملحون 

گاهى دعا كننده در اثر عدم آشنایى یا عدم توجه، لفظ دعا را به صورت غلط استعمال مى كند، در حالى كه درخواست روحى او خلاف آن را اراده كرده است . در روایات و اخبار، از این دعا به دعاى ملحون تعبیر شده است .

در كتاب شریف عده الداعى ، ذیل حدیثى از امام جواد علیه السلام آمده است كه اعراب الفاظ دعا، شرط اجابت یا ترتیب ثواب بر دعا نیست، بلكه فقط در ادب حضور و زیبندگى بیشتر و نتیجه عالى تر اثر دارد، لذا جمله امام جواد علیه السلام: «و دعائه الیه من حیث لا یلحن» به منزله مدح این نوع دعا نیست ، زیرا هرگاه كلمات دعا صحیح ادا شود، مقصود را بهتر ادا مى كند.

دنباله فرمایش امام جواد علیه السلام «ان الدعا الملحون لا یصعد الى الله» نیز دلالت بر این دارد كه دعا به صورت ملحون و غلط بالا نمى رود، زیرا اجابت دعا لطفى عظیم است كه خداوند بر بندگان روا داشته است و هرگز خلاف آن كرامت واقع نمى گردد. هم چنین فرمایش نبى اكرم صلى الله علیه و آله و سلم :«هر گاه فردی غیر از امت من قرآن را به لحن غیر عربی قرائت كند ملائكه آن را بصورت عربی بالا می‌برند». شاهد بر این مطلب مى باشد كه اصل در دعا و مناجات با حق ، ارتباط روحى است.

دعاى قلبى 

دعایى است كه در آن لفظ وجود ندارد، بلكه فقط قلب متوجه خداوند است، و پیوسته این ارتباط باطنى و راستین بین عبد و رب برقرار مى باشد، كه این حقیقت دعا و بهترین حال یك انسان است.

حال طلب

خواسته اى است كه انسان باطنا آن را مى خواند، ولى هنوز آن را از خداى خود نخواسته است . خداى متعال این خواسته را نیز اجابت مى كند، اما چه بسا این اجابت در اثر عمل شایسته اى بوده كه قبلا انجام داده یا به عوض ‍ دعایى بوده است كه براى امر دیگرى داشته و به جهت مصلحتى به اجابت نرسیده است. این مضمون هم در ادعیه و روایات زیاده مشاهده مى شود. امیر المؤ منین علیه السلام در دعاى كمیل به خداى متعال عرض مى كند : اللهم مولاى ، كم من قبیح سترته و كم من فادح من البلاء اقلته و كم من عثار وقیته و كم من مكروه دفعته و كم من ثناء جمیل لست اهلا له نشرته . و در دعاى افتتاح وارده شده است : فكم یا الهى بن كربه قد فرجتها و هموم قد كشفتها و عثره قد اقلتها و رحمه قد نشرتها و خلقه بلاء قد فككتها

در روایتى از پیامبر اكرم صلى الله علیه و آله و سلم نقل شده كه حضرت فرمودند : هر كس روز دوشنبه و پنج شنبه را در ماه شعبان روزه بگیرد، حق تعالى بیست حاجت از حوایج دنیا و بیست حاجت از حوایج آخرتش را برآورده مى سازد.

این شواهد نشان مى دهند كه بسیارى از حوایج واقعى انسان كه مورد درخواست واقع نشده یا هنوز انسان شعور به آن حوایج پیدا نكرده نیز به اجابت مى رسند.

دعاى تكوینى 

دعایى كه فقط نظام تكوین خواهان آن است .

اصولا نظام طبیعى عالم چنان تنظیم شده است كه به تمام نیازهاى موجودات ، گیاهان ، حیوانات و... جواب مثبت داده و آن را آماده ساخته است ؛ همانند غذاى متناسب با نوزاد كه در سینه مادر قبل از تولد آماده سازى شده و كودك با تمام وجود خواهان آن است . در قرآن كریم آمده است : «تمام آنچه در آسمان و زمین هستند، از خداى خود سؤال مى‌كنند»(2). و نیز «تمام آنچه را شما درخواست كردید عطا نمودیم و اگر نعمت هاى خدا را بخواهید بشمارید، نخواهید توانست»(3).

روشن است كه انسان هرگز توانایى طلب نعمت هاى غیر متناهى اى را كه بدان ها محتاج است ندارد، پس تمام نعمت هایى كه در عالم خارج هست - كه قابل شمارش هم نمى باشد - بخشش و اجابت تكوینى پروردگار عالم است .

ناگفته نماند كه بسیارى از مواهب الهى ، اصلا در مسیر فكر انسان قرار نمى گیرد تا انسان آن را تمنا نماید، از این رو اگر دستگاه آفرینش ، بسیارى از نیازهاى ما (مانند انواع و اقسام میوه ها، سبزى ها، رنگ ها، زیبایى ها و... را در خود نداشت ، در توان هیچ فكر و اندیشه اى نبود كه حتى یكى از آن ها را تصور كند و سپس تمنا نماید. مثلا اگر میوه هاى زمستانى و تابستانى خلق نمى شد، در توان كدامین فكر بود كه آن ها را تصور كند و درخواست نماید؟

پس ، بیشترین عطایاى الهى در جواب به حاجات تكوینى انسان است ، بدون آن كه تقاضایى از ما در كار باشد. فقط اوست كه مى داند این موجود خاص به چه چیزهایى محتاج است و بدون این كه درخواستى در كار باشد، از راه لطف به او عطا فرموده است .

ما نبودیم و تقاضامان نبود   لطف تو ناگفته ما مى شنود (3)

البته این نكته هم دانستنى است كه این گونه از دعا، هرگز از اجابت جدا نیست ؛ زیرا امرى است كه آن را نظام احسن ایجاب كرده است ، و بر اساس ‍ حكمت الهى ، آنچه كه در نظام احسن لازم باشد، وجودش حتمى بوده و تخلف ناپذیر مى باشد.

قابل ذكر است كه تقسیم دعا به اقسام شش گانه فوق ، نوعى از حصر عقلى نمى باشد، لذا امكان افزایش آن خصوصا در زمینه هاى عرفانى وجود دارد؛ در عین حال ، این مقوله فعلا از بحث ما خارج است .

(1) الرحمن /29.

(2) ابراهیم ، 34.

(3) مثنوى معنوى ، دفتر اول

 (1)

 

شناخت ما از دعا، به اعتبارات گوناگون داراى اقسام گوناگونى خواهد بود كه خود از شرایط، شئون و مقدمات قابل توجهى برخوردار است كه ان شاء الله در فصول آینده روشن تر خواهد شد.

تقسیم به لحاظ هماهنگى زبان ، قلب و حقیقت

  دعاى لفظى 

این دعا به درخواستى زبانى كه با درخواست قلبى همراهى ندارد اطلاق مى شود. چنین دعایی مثل آنست كه آتش را در ذهن خود تصور كنیم؛ هرگز تصور ما داراى آثار آتش كه حرارت و روشنایى باشد نخواهد بود و ذهن ما دراثر آن نخواهد سوخت. از این رو، درخواست زبانى دعا نامیده مى شود، ولى فقط در مفهوم دعا است؛ چنین كسى فقط در حد زبان به دعا مبادرت ورزیده ، ولى در واقع دعا نكرده است ، لذا نباید به اجابت دعاى خود دل ببندد. در مثنوى معنوى آمده است :

با كدامین روى ، چون دل مرده اى  رو به سوى آسمان ها كرده اى ؟

  دعاى مصداقى 

دعایى كه در آن زبان با قلب همراه است (زبان ترجمان قلب است )، فرد راستین و حقیقى دعا بوده و به اجابت بسیار نزدیك است . البته این نوع دعا گاهى ممكن است ظاهرا اجابت نشود، ولى باید دانست كه خود عبادتى است كه اجر قطعى بر آن مترتب است و تأخیر در اجابت فقط از مصلحتى برخاسته كه خداى متعال بر اسرار آن آگاه است. در این معنا نهج البلاغه در وصیت امیرالمؤمنین (علیه السلام) به امام حسن (علیه السلام) این چنین آمده است : «چه بسا از خداى متعال چیزى را سؤ ال مى كنى كه به تو عطا نمى كند، ولى در عوض خیر دنیایى یا آخرتى دیگرى به تو مى رساند. آن چیز از تو منع شده ، زیرا خیر تو در آن نبوده ؛ چه بسا امرى را طلب مى كنى ولى نمى دانى كه اگر بدان برسى هلاك دین نصیب تو خواهد شد»(1).

                                 در حقیقت هر دعا داروى توست               دوستدار صادق و دلجوى توست

  دعاى مصداقى و محدودیت علم دعا كننده

گاهى در دعا لفظ و معنى با هم مطابقت دارند و دل و زبان با هم همراهند، ولى مشكل در محدودیت علم شخص داعى است كه آن را مى خواهد. به این معنا كه اگر بر اسرار آن واقف باشد، نه تنها آن را نمى خواهد، بلكه عمیقا از آن دورى مى جوید.

نقل شده است حضرت امیر علیه السلام شنید كه مردى مى گوید : خدایا از فتنه ها به تو پناه مى‌برم! حضرت فرمود: تو با این دعا از خدا مى خواهى از زن ، فرزند و اموالت دورى گزینى ، زیرا خداى تعالى فرموده كه اموال و اولاد شما فتنه است! پس به جاى آن بگو : خدایا فتنه هاى گمراه كننده را از من دور ساز(2).

این فرد در دعاى خود دورى از مال و فرزند خود را تقاضا مى كرد و نمى دانست كه چه مى گوید، اما در واقع از آنچه مى خواست بیزار بود.

حضرت در جاى دیگرى مى فرمایند: چه بسا چیزى كه انسان براى رسیدن به آن حریص است ، ولى وقتى به آن مى رسد دوست مى دارد كه اى كاش هرگز به آن دست نمى یافت .

آرى ، بسیارى از ما در نیایش هاى خود از خداى متعال چیزهایى طلب مى كنیم كه به راستى و در واقع آن ها را نمى خواهیم ، ولى خداى منان دید كوتاه ما را جبران مى فرماید و آن خواسته ها را عطا نمى كند. با این حال چه بسا ما از عدم اجابت دعایمان نگران مى شویم و نمى دانیم كه گلایه از عدم اجابت، جهل دیگرى غیر از جهل اول است :

حافظ از چشمه حكمت به كف آور جامى  تا كه از لوح دلت نقش جهالت برود

در روایت نیز آمده كه پیامبر اكرم از خداى متعال خواست تا نفرین محب در حق محبوب را به اجابت نرساند، زیرا نفرین محب نسبت به محبوب ، خواست واقعى او نیست . و لطف پروردگار عالم نیز چنان است كه آن را اجابت نمى فرماید.

(1) نهج البلاغه، نامه 31

(2) بحار الانوار، ج 90، ص 325.

مقدمه‌ای بر صحیفه‌ی سجادیه

تاریخ دعا

تاریخ دعا را مى توان با تاریخ پیدایش انسان قرین دانست ، زیرا انسان هرگز از نیازمندى ها جدا نبوده و در درون و بیرون خود این احساس را داشته است كه باید در پناه قدرتى آرام بگیرد.

هرگز تاریخ بشریت از توجه به مبداء عالم تهى نبوده است . كاوش ها نشان مى دهد كه حتى در دورترین ایام نیز، معبد و مسجد جز واقعیت هاى غیر قابل انفكاك زندگى بشر بوده اند؛ حتى آن زمان كه بشر توان تصور یك مبداء غیر متناهى و قدرت مطلق را نداشته و به اشتباه به بت ها پناه مى برده و از آن ها استمداد مى جسته ، زندگى پرماجراى خود را با امیدوارى تواءم مى ساخته است .

طبیعى ترین راز هستى

راز نهاد هستى ارتباط محض با خالق هستى است . گویى سر حضور زبان تیز در درخواست از مبداء متعال بر استمرار فیض است . بدین معنا كه وجهه خاص هر موجود ارتباط با غنى مطلق است كه لحظه به لحظه ، هستى او در گرو عطا و فضل وى مى باشد. پس هستى با تمام حقیقتش ، زبانى است كه درخواست بقاى خود را مى نماید؛ چه اگر كمتر آنى منع عطا فرماید، همه چیز هیچ خواهد گردید؛ لذا فرمود: «و بدان كه هیچ چیزى در عالم نیست جز آن كه منبع و خزانه آن نزد ماست ، ولى ما از آن بر عالم خلق به جز به قدر معینى كه مصلحت است ، نمى فرستیم»¬(1). و نیز فرمود: «اگر بخواهد نسل شما آدمیان را در زمین نابود مى كند و خلقى دیگر مى‌آفریند»(2) ؛ كه همه از فقر محض در كنار غناى مطلق حكایت مى كند.

محققان از این درخواست باطنى به «دعاى تكوینى» یاد كرده اند. البته هم چنان كه سؤال در طلب اصل وجود، تكوینى است، در احوال طبیعى موجودات نیز، مسأله به همین قرار است؛ مثلا كودكى كه از مادر متولد مى شود، به زبان حال از خداى مهربانش غذاى متناسب با لب و دهان و حلقوم و دستگاه گوارش كودكانه خود طلب مى كند، چنان كه انسان نیز متناسب با سیستم خلقت خود، تكوینا غذا و لباس و دوا و احتیاجات دیگر را مسألت دارد؛ اصلا در جواب همین دعا و سؤال تكوینى است كه قرآن كریم فرمود: «و آتاكم من كل ما سألتموه»(3).

پس ، نهاد هستى در اصل وجود خود و در جمیع حالات و حاجاتش ‍ لحظه اى از دعا منفك نیست و وجود دعا از لوازم حتمیه و ضروریه اى است كه جمله مخلوقات از آن متنعم و به آن مفتخرند.

با این حال، متأسفانه انسان از این ارتباط تنگاتنگ سخت غافل مانده و به توهم آن كه یاد خدا تنها در ارتباطى اختیارى قرار دارد و به انتخاب و عملكرد او وابسته است ، از كلمه دعا جز همین حركت معمول ، چیزى درك نكرده است .

صلاح كار كجا و من خراب كجا؟  ببین تفاوت ره از كجاست تا به كجا!

آرى ، جایگاه ما كجا و مقام آن بزرگ مردانى كه با زبان راستین هستى آشنایند و راز آفرینش را در خرد و كلان نظام وجود یافته اند و به تسبیح و تمجید آنان گوش جان بازكرده اند و تمامى مراتب را یكدل و یك زبان یافته اند و همراز با آنان دل به جانان بسته و از همه گسسته اند كجا؟

البته باید دانست كه از جمله كمالات انسان ، همین است كه حاكمیت مطلق خداى تعالى را در گستره نظام دریافته و به اطلاق ان الحكم الا لله (4)، دانسته باشد كه از كران ازلى تا كران ابدى ، جز یك حكم واحد كارگر نیست و هر حركت و سكونى ، در افق اراده ازلى او بوده و خارج از حكم ابدى و لا یزالى او نخواهد بود.

به هر جهت ، این رشته خود سلسله بس دراز دارد كه تفصیل آن مجالى دیگر مى طلبد و باید آن را به زمان مناسب خود واگذار نمود :

                     این شرح بى نهایت كز زلف یار گفتند             حرفى است از هزاران كاندر عبارت آمد

پیوند به :

مقدمه‌ای بر صحیفه‌ی سجادیه؛ دعا

(1) و ان من شى ء الا عندنا خزائنه و ما ننزله الا بقدر معلوم؛ حجر/21

(2) ان یشاء یذهبكم و یاءت بخلق جدید ؛ ابراهیم/19؛فاطر/16،15

(3) ابراهیم/34

(4) یوسف/40

مقدمه‌ای برای صحیفه سجادیه

(1)

دعاء

تعریف دعا

ابن فارس در معجم مقاییس اللغه ذیل كلمه دعا مى گوید :دعا آن است كه كسى را با صدا و كلام خود متوجه خود كنی. و در لسان العرب آمده است: دعا همان ندا است ، با این تفاوت كه در ندا از حروف ندا (یا و اءیا) استفاده مى شود.

از شایع ترین تعاریف در فنون علمى ، بیان خواص ماهوى است؛ معرفى دعا به آثار آن نیز شواهد بسیار دارد، چنان كه در روایات آمده است كه دعا، سلاح مؤ من ، عماد دین و نور آسمان و زمین است ؛ دعا تغییر دهنده سرنوشت است ؛ دعا دفع كننده بلیات است ؛ دعا رابط بین معبود و بندگان است (5) و نظایر آن ، كه جملگى جواب به خواص و آثار است

چنان كه می‌دانید، بهترین نوع تعریف، تمییز وجودى است كه به وسیله‌ى آن مى توان مسأله را از ابهام خارج و از مشتركات جدا ساخت در تبیین دعا نیز، چنین تعریفی در كلمات اعاظم متداول است، چنان كه در المیزان آمده: دعا آن است كه از قلب برخیزد و زبان فطرت آن را طلب كند، نه این كه زبان هر طور خواست حركت كند. بدان معنا كه انسان چنین حقیقتى را در باطن جان خود مى شناسد و به طور روشن آن را مى فهمد.

ویژگى مهم این تعریف آن است كه شامل دعاى تكوینى نیز مى شود، حال آن كه هیچ یك از تعاریف دیگر چنین جامعیتى ندارند، لذا علامه طباطبایى رحمه الله در ذیل همان عبارت با كمى فاصله مى نویسد: «و لذا مى بینید كه خداى تعالى حتى آنچه را كه زبان در آن دخالت ندارد سؤال شمرده و در قرآن كریم فرموده: آنچه را سؤال كرده اید به شما عطا و اجمال مطلب آن كه نعم الهى قابل ذكر و سؤال و احصاء نیست و هرگز با زبان آن را نخواسته‌اند. و نیز فرموده: «كه سؤال مى كند از حق متعال آنچه كه در آسمان ها و زمین است». و دلالت آیه اخیر بر مطلوب واضح تر است.

شاید بتوان از مجموع تعاریف دعا چنین استفاده كرد كه بهترین و جامع ترین تعریف براى دعا، همان طلب به معنى عام است كه شامل تمامى اقسام دعا - حتى دعاى تكوینى - نیز مى شود. ویژگى هاى خاص دعا در موارد مختلف نیز، به انگیزه هاى خاصى برمى گردد كه گوینده به آنها عنایت دارد. به همین جهت ، مى توان گفت كه كلمه دعا بر طلب مافوق از زیردست ، یا زیردست از مافوق و یا مساوى از مساوى قابل انطباق است و شامل طلب تكوینى و سؤال فطرى نیز مى گردد.

بنابراین، استعمال كلمه دعا در آیه كریمه «والله یدعواالى دار السلام»  و كاربرد آن در جمله «ان زیدا دعاه عمرو»، هر دو به معنى طلب است ، هر چند در هر یك از این دو مورد استعمال ، غرض ویژه اى وجود دارد.

به هر حال، آنچه در موضوع دعا مورد بحث ما مى باشد، طلب خلق از خالق و برقرارى رابطه با جناب او به این وسیله است؛ چه با زبان قلب باشد، و چه با زبان سر - كه ترجمان قلب است - و چه با زبان تكوین.

ضرورت دعا

 این بحث را با این سؤ ال آغاز مى كنیم كه آیا دعا امرى ضرورى و لازم است ؟

جواب این است كه آیه كریمه:« اى رسول ما، به امت بگو كه اگر دعاهاى شما نبود؛ خدا به شما توجه نمى كرد»، ناظر به همین معنا است ؛ یعنى دعا یگانه راه ارتباط بندگان با مبداء بوده و تنها وسیله اى است كه خداى متعال براى ارتباط با خود مقرر فرموده است ؛ به عبارت دیگر، مجموعه ادعیه ماءثوره (نقل شده از معصومین ) رابطه اى میان خلق و خالق برقرار مى كند كه اگر این ارتباط و توجه به مبداء نباشد، خداى منان عنایت خاصه خود را قطع خواهد فرمود. در این صورت ، بندگان استعداد پذیرش این عنایت را از دست داده و مقتضاى رحمت الهى را از كف مى دهند.

قرآن كریم این حالت را نوعى استكبار مى داند، آن هم از موجودى كه تكوینا هیچ حیثیتى جز حیثیت ربط و بندگى ندارد : و قال ربكم ادعونى استجب لكم ان الذین یستكبرون عن عبادتى سیدخلون جهنم داخرین : (13) و خداى شما فرمود كه مرا با خلوص دل بخوانید تا دعاى شما را مستجاب كنم . و آنان كه از دعا و عبادت من اعراض و سركشى كنند، زود به ذلت و خوارى در دوزخ وارد شوند؛ در نتیجه ، از مجموعه این آیات مى توان فهمید كه چرا قرآن كریم با تعبیرات مختلف انسان را به دعا دعوت نموده است ؛ به طور مثال آیه ان الذین یستكبرون عن عبادتى سیدخلون جهنم داخرین و آیات دیگرى كه به این مساءله مهم اشاره كرده و به عاقبت ناگوار ترك دعا پرداخته اند، از جمله آیه و أنیبوا الى ربكم و أسلموا له من قبل أن یاءتیكم العذاب ثم لا تنصرون : (14) و متذكر نشوند مگر آنان كه دائما رو به خدا دارند و آیه و یهدى الیه من ینیب : (15) و خداوند هر كه را كه به تضرع و دعا به بارگاه او باز آید، هدایت مى نماید و آیه و ما یتذكر الا من ینیب : (16) و متذكر نشوند مگر آنان كه دائما رو به خدا دارند و آیه و الذین اجتنبوا الطاغوت أن یعبدوها و أنابوا الى الله لهم البشرى : (17) و آنان كه از پرستش طاغوت دورى جستند و به درگاه خدا با توبه و انابه بازگشتند، آن ها را بشارت و مژده رحمت است . ملاحظه در این آیات بیانگر دو مساءله است : یكى حلول عذاب و وعیدهاى سخت در ترك دعا و دیگرى هدایت و رشد و عنایت فوق العاده در اثر مبادرت به آن.

در این زمینه ، روایات بسیارى در محجه البیضاء، بحار الانوار و كافى آمده است كه آن چنان به همه جوانب رسیده و تمام نكات را ذكر كرده اند كه به راستى براى هیچ گرفتار و درمانده اى عذرى باقى نمى ماند.

در محجه البیضاء از امام صادق علیه السلام نقل شده است كه ان عندالله منزلة لا تنال الا بمسألة : در نزد خداوند مقامى هست كه فقط به واسطه دعا مى توان به آن رسید. (18)

از امام على علیه السلام نیز نقل شده است كه ادفعوا امواج البلاء بالدعاء : (19) امواج بلاها را به وسیله دعا از خود دور كنید.

ضرورت عقلى نیایش

اگر از دلایل نقل شده از معصومین قطع نظر كرده و صرفا متوجه دلایل عقلانى گردیم ، به طور قطع این نكته را در مى یابیم كه هیچ چاره‌اى از خداى خویش نداریم و باید به طور دائم به او توجه نماییم و دل را به سوى او روانه كنیم . علامه طباطبائى رحمه الله ذیل آیه شریفه الحمدلله رب العالمین مى فرماید : (20) «پس ، انسان فقط حیثیت عبودیت و بندگى دارد و این حقیقتى است كه بستگى به آگاهى ما از آن ندارد. چه این واقعیت را بدانیم و چه ندانیم ، این ربط قهرى و فطرى است. این واقعیت وجودى انسان است و سایر موجودات نیز همین گونه مى باشند».

براى تبیین بیشتر، به كلام علامه طباطبائى رحمه الله ذیل آیه شریفه‌ى ولله یسجد من فى السموات و الارض (21) متوسل مى شویم؛ ایشان مى فرمایند (22): پس ، اگر انسان نسبت به حضرت حق - جل و علا - هیچ گونه شاءنى جز رابطه عبودیت ندارد و تمامى هستى (ما سواى انسان ) هم داراى همین خصیصه ذاتى مى باشد، براى ما چه چاره اى باقى مى ماند جز آن كه در رابطه مستقیم با خداى خود قرار گیریم و حاجات خود را از آن درگاه طلب نماییم ؟

به راستى ، اگر عقل بشرى این واقعیت را درك مى كرد، جز با خداى خود با هیچ موجود دیگرى در ارتباط قرار نمى گرفت . البته تاثیر و تاثر در كائنات قابل انكار نیست ، ولى جمله این تاثیرات به اذن و اراده حضرت رب الارباب است و یكسره در خط اراده عظماى او است:

                                  حق تعالى كاین سماوات آفرید             از براى رفع حاجات آفرید

                                  هر كجا دردى ، دوا آن جا رود                هر كجا فقرى ، نوا آن جا رود

                                  آب كم جو، تشنگى آور به دست          تا بجوشد آبت از بالا و پست

این استدلال عقلى كافى است تا معلوم سازد كه انسان ملزم به توجه تام به مبداء متعالى عالم است ، چنانچه آیه كریمه ما یعبؤا بكم ربى لولا دعائكم اشاره به همین ناچارى عقلى دارد.

تاسیس مكتب دعا در آیین پرتوان اسلام و توصیه اكید آیات و روایات بر نیایش به درگاه ایزدى، مجموعا كاشف از رازى است كه در این مكتب وجود دارد و دلیل بر ضرورت حضور آن در نهاد زندگى بشر است، و این خود از ابتدایى ترین و مهم ترین مسائل در زمینه راز بین خالق و مخلوق است كه اگر بدان توجه شود، قهرا حركت و عمل را در پى خواهد داشت .

طبیعت انسان كه پیوسته در صدد جلب منافع بوده و هست، به محض  توجه به خود و واقعیات خارج از خود، به انبوهى از احتیاج هاى پیوسته و دایمى مى رسد كه رسیدن به آن ها، تلاش فوق العاده اى را مى طلبد. ناچار انسان به هر وسیله اى براى رفع نیازهاى خود تمسك مى جوید و از هیچ اقدامى براى رسیدن به مقاصد خود خوددارى نمى كند. با این حال ، هر چه انسان بیشتر كوشش مى كند، خود را در میان یك سلسله آمال و آرزوها - كه دامنه آن ها از گذشته تا آینده امتداد دارد - مى بیند. در این حالت است كه حركت انسان به یكى از دو راه منتهى خواهد شد : یا یأس، سرخوردگى و ناامیدى ؛ و یا تلاش دیوانه‌وار. به این معنا كه انسان براى رسیدن به اهداف خود مرز انسانیت را رها كرده و در پى خواسته هایش چنان تلاش مى كند كه گویى به هیچ امر خوب و بدى توجه ندارد، زیرا فكر حاكم بر او، وى را از همه چیز تهى كرده است .

این جاست كه به رمز و راز توصیه هاى اكید آیین مقدس اسلام پى مى بریم و مى بینیم كه چگونه این دین ، خلاء معنوى و روحى انسان ها را پر كرده است و دستاویزى بس قوى به آن ها داده است تا در بین امواج سهمگین گذشته ها و پیدایش نیازهاى متراكم و سنگین ، خویش را نبازند و به دور از هر گونه عجز و ضعف ، در مقابل مشكلات بایستند.

آرى ، انسان با دعا نیروى بازوان ناتوان خود را به مبداء غیر متناهى عالم مرتبط مى سازد. از این رو در مقابل هر گونه مشكلى مى ایستد و با این قدرت روحى تازه توانایى خود را برتر از همه نیازمندى ها مى بیند؛ زیرا او نیروى غیر متناهى حق متعال را به مدد طلبیده و در رسیدن به اهداف خود - به دلیل موقعیت تضمین شده اى كه دارد - مصمم است . این را هم بگوییم كه فرزانگى انسانى ، اجازه نمى دهد كه انسان با انبوه احتیاجات و لحظات ناملایم زندگى به تنهایى به مبارزه برخیزد و از كنار قدرت عظیم دعا بى تفاوت بگذرد، زیرا دعا نزدیك ترین وسیله ، مطمئن ترین راه ، مددكارى خالى از شائبه، پشتوانه اى به دور از انزجارهاى فطرت و طبیعت ، و الهامى منطبق با تمامیت الهیت وجودى انسان است .

منبع : http://www.tebyan.net/Religion_Thoughts/Articles/Miscellaneous/2007/9/13/45591.html

توصيه هاي سلامتي در ماه رمضان

برنامه غذايي ما در ماه مبارک رمضان نبايد نسبت به قبل خيلي تغيير کند و در صورت امکان بايد ساده باشد. همچنين بايد طوري تنظيم شود که بر روي وزن طبيعي تأثير زيادي نداشته باشد .

با توجه به ساعات طولاني گرسنگي در روز ، بايد غذاهايي را مصرف کنيم که به کندي و دير هضم مي شوند مثل غذاهاي حاوي فيبر زياد . غذاهاي ديرهضم معمولاً 8 ساعت در دستگاه گوارش مي مانند، در حاليکه غذاهاي زود هضم فقط 3 تا 4 ساعت در معده باقي مي مانند و فرد خيلي زود احساس گرسنگي خواهد کرد.

غذاهاي دير هضم عبارتند از : حبوبات و غلات مثل جو ، گندم ، جو دوسر ، لوبيا ، عدس ، آرد سبوس دار ،‌ برنج با پوست و غيره ( که کربوهيدرات هاي پيچيده ناميده مي شوند ) .

غذاهاي زود هضم عبارتند از : غذاهايي که حاوي قند ، آرد سفيد و غيره هستند ( که به اين گروه کربوهيدرات هاي تصفيه شده گفته مي شود ).

غذاهاي حاوي فيبر غذايي عبارتند از : غذاهاي حاوي سبوس ، گندم سبوس دار ، غلات و حبوبات ، انواع سبزي ها مانند لوبياي سبز ، نخود ، ‌ذرت ،‌ اسفناج ، برگ چغندر ، ميوه هاي با پوست ، ميوه خشک شده مثل برگه زردآلو ، انجير ،‌ آلو خشک ، بادام و غيره .

غذاهاي مصرفي بايد در حالت تعادل با يکديگر باشند و از همه گروه هاي غذايي مثل ميوه، سبزيجات ،‌گوشت و مرغ و ماهي ، نان و غلات و گروه شير و لبنيات بايد در برنامه غذايي ما وجود داشته باشد .

غذاهاي سرخ شده بايد به مقدار کم مصرف شوند، زيرا باعث عدم هضم ، سوزش سردل و اختلال در وزن مناسب مي شوند .

از چه غذاهايي پرهيز کنيم ؟

1 - غذاهاي سرخ کردني و چرب

2- غذاهاي حاوي قند زياد

3 - خوردن غذاي زياد بخصوص هنگام سحر

4 - خوردن چاي زياد هنگام سحر. چاي باعث افزايش ادرار شده و از اين طريق نمک هاي معدني که در طول روز بدن به آنها نياز دارد، دفع مي شوند .

5 - سيگار : اگر شما نمي توانيد کشيدن سيگار را يک دفعه قطع کنيد از هفته هاي قبل از ماه رمضان مصرف آن را به تدريج کاهش دهيد.

چه غذاهايي را مصرف کنيم ؟

1-مصرف کربوهيدرات هاي مرکب در سحر که مدت طولاني تري هضم مي شوند و باعث مي شوند که کمتر گرسنه شويد .

2- حليم يک منبع عالي پروتئين بوده و از غذاهائي است که دير هضم مي شود .

3 - خرما منبع عالي قند ، ‌فيبر ، کربوهيدرات ، پتاسيم و منيزيم مي باشد .

4 - مغز بادام غني از املاح خصوصا کلسيم و فيبر مي باشد .

5 - موز منبع غني پتاسيم ، منيزيم و کربوهيدرات مي باشد .

6- مصرف زياد آب يا آب ميوه در فاصله بين افطار و زمان خواب باعث تأمين آب مورد نياز بدن مي شود .

مشکلات سلامتي ، علل و درمان آن

يبوست

يبوست مي تواند باعث ايجاد بواسير ، شقاق هاي دردناک مقعد و سوء هاضمه به همراه نفخ شود .

علل : مصرف کربوهيدرات هاي تصفيه شده ، مصرف کم آب و فيبر غذايي.

درمان : مصرف کم کربوهيدرات هاي تصفيه شده ، افزايش مصرف آب ، استفاده از سبوس در پخت نان ها ، استفاده از آردهاي قهوه اي و سبوس دار

سوء هاضمه و نفخ

علل : پرخوري ، مصرف زياد غذاهاي چرب و سرخ شده ، غذاهاي تند و ادويه دار، غذاهايي که ايجاد نفخ مي کنند مثل تخم مرغ ،‌ کلم ، لوبيا، عدس و نوشابه هاي گازدار

درمان : پرخوري نکنيد ، آب ميوه يا آب بنوشيد . از غذاهاي سرخ کردني اجتناب کنيد .

ضعف ( افت فشار خون )

علائم : افزايش تعريق ، ضعف ، خستگي ، کم شدن انرژي ، سرگيجه بخصوص هنگام برخاستن ، ظاهر رنگ پريده و احساس افتادن که اين علائم بيشتر هنگام بعد از ظهر اتفاق مي افتند .

علل : مصرف کم مايعات و کاهش مصرف نمک

درمان : به مکان هاي گرم نرويد . مصرف نمک و مايعات را افزايش دهيد .

توجه : افت فشار خون بايد با گرفتن فشار خون در هنگام بروز علائم تأييد شود . افراد داراي فشار خون بالا ممکن است در طول ماه رمضان نياز به تنظيم مجدد داروهاي خود توسط پزشک داشته باشند .

سردرد

علل : عدم مصرف کافئين و تنباکو ،‌انجام کار زياد در طول روز ، کم خوابي ، گرسنگي که معمولاً در طول روز بيشتر شده و در انتهاي روز بدتر مي شود . سردرد وقتي با افت فشار خون همراه شود، مي تواند منجر به سردرد شديد و حالت تهوع قبل از افطار شود .

درمان : در طول يک تا دو هفته قبل از ماه رمضان به تدريج مصرف کافئين و تنباکو را قطع کنيد . چاي سبز و بدون کافئين ممکن است جايگزين خوبي باشد . همچنين برنامه خود را در طول ماه رمضان طوري ترتيب دهيد تا خواب کافي داشته باشيد .

کاهش قند خون

علائم : ضعف ، سرگيجه ، خستگي ،‌کاهش تمرکز ،‌ تعريق زياد ، لرزش بدن ، عدم توانائي براي انجام فعاليت هاي بدني ، سردرد و تپش قلب.

علل در افراد غير ديابتي : مصرف زياد قند مثل کربوهيدرات هاي تصفيه شده مخصوصاً در هنگام سحر باعث مي شود که بدن مقدار زيادي انسولين توليد کرده و باعث افت قند خون شود .

درمان : خوردن غذا هنگام سحر و کاهش مصرف نوشيدني ها و غذاهاي حاوي قند .

توجه : افراد ديابتي ممکن است به تنظيم مجدد داروهاي خود در ماه رمضان احتياج داشته باشند و بايد با پزشک خود مشورت کنند .

انقباضات عضلاني

علل : مصرف کم غذاهاي حاوي کلسيم ، پتاسيم و منيزيم

درمان : خوردن غذاهاي غني از املاح بالا مثل : سبزيجات ، ميوه جات ، شير و لبنيات ، گوشت و خرما

توجه : افراد داراي فشار خون بالا که تحت درمان هستند و افراد دچار سنگ کليه ، بايد با پزشک خود مشورت کنند .

زخم معده ،‌ سوزش سردل ، التهاب معده

افزايش سطح اسيد در معده خالي در ماه رمضان باعث تشديد زخم و التهاب معده مي شود که به صورت احساس سوزش در ناحيه معده و زير دنده ها ظاهر شده و مي تواند بطرف حلق گسترش يابد . غذاهاي تند ، قهوه و نوشابه هاي سياه اين حالت را بدتر مي کنند .

درمان هاي پزشکي براي کنترل سطح اسيد معده وجود دارند وافراد مبتلا، قبل از روزه گرفتن بايد با پزشک خود مشورت کنند .

سنگ کليه

سنگ کليه ممکن است در افرادي که به مقدار کم آب مي نوشند ايجاد شود . بنابراين مصرف زياد مايعات براي جلوگيري از تشکيل سنگ ضروري مي باشد .

درد مفاصل

علل : در طول ماه رمضان که نمازهاي بيشتري خوانده مي شود، فشار روي مفاصل زانو افزايش مي يابد . در افراد مسن و يا افراد دچار التهاب مفاصل اين مسئله باعث درد ، سفتي ، تورم و احساس ناراحتي مي شود.

درمان : وزن را کم کنيد تا زانوها مجبور نباشند وزن زيادي را تحمل کنند . قبل از ماه رمضان اندام تحتاني را ورزش دهيد تا براي فشار اضافي وارده، آماده باشند . آمادگي بدني باعث مي شود تا نماز راحت تر خوانده شود .

منبع : WWW.CRESCENTLIFE.COM

کارشناس تغذيه تبيان